آرشيو

شعر

داستان

پژوهش

طنز

مصاحبه

نمايشگاه

 موسيقی

 

بدایع شکوهمند زن و زمین 75 شعر کوتاه و پنج شعر بلند     سعید سلطانی طارمی

معرفی شاعر و کتاب شعر

سعید سلطانی طارمی درسال ١٣٣۴شمسی در خانواده ای پرجمعیت  درروستای چَوَرزَق از توابع طارم علیا، در استان زنجان به دنیا می آید. خانواده اندک ملک و آبی داشتند و خود کشت وزرع می کردند، با  این همه زندگی شان نه تنها رونقی نداشت، بلکه همانند روستاییان، سخت و ناهموار می گذشت. پدر و مادر او درهمان روستا به مدرسه رفته بودند و باسواد بودند.

او خود می گوید: " باوجودی که زبان مادری ما آذری است ولی فضای خانه همیشه از عطر و بوی شعرهای حافظ و سعدی و فردوسی سرشار بود."  سلطانی بعد از گذراندن سال اول دبیرستان بصورت متفرقه برای ادامه تحصیل به زنجان می آید. و از همین زمان است که با ادب فارسی به طور جدی آشنا می شود و به آن دل می بندد. سلطانی می گوید:" درکلاس سوم دبیرستان یکی از شعرهای پدرم را به نام خود برای چند نفر خواندم و مورد تشویق قرارگرفتم، و این گونه بود که مجبور شدم شعر بگویم و به جرم آن گناهِ نخستین ، به کیفر شاعری گرفتار آیم."

 

سلطانی بعد از پایان دوره ی دانشسرای مقدماتی  به شغل معلمی می پردازد و بعدها در دانشگاه تهران در رشته ی ادبیات فارسی مشغول تحصیل می شود.

 

شعرهای سعید سلطانی به طور پراکنده در نشریات مختلف به چاپ رسیده است . در سال ١٣٧٩ مجموعه شعرهای او درکتابی به نام " رجزخانی مستانه ی قابیل"  توسط نشر اشاره منتشر می شود.

جدید ترین کتاب شعر سعید سلطانی بنام "بدایع شکوهمند زن و زمین" که شامل ٧٥ شعر کوتاه و ٥ شعر بلند است  به تازگی توسط انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منشترشده است.

 

تقدیم به مادران عراقی و آمریکایی

 

آواز نخل ها (١)

آنکه می آید با آب و سبد

دخترغمگینی است که قناری هایش

زیر پیراهن گلدارنمی خوانند

و دهانش،

خارگ خوش عطری است

که سواران جهان

از دلِ آوازش

سوی دریا می رانند

و در آیینه ی پنهانش

خاطراتی هست

خاطراتی که از آنها خالی ست

خاطر کهنه ی الواح گِلی .

 

او در اعماق فراموش زمان

اولین نان را پخت

اولین ظرف سفالی را ساخت

اولین کودک را

               خط نوشتن آموخت

بذر را اهلی کرد

مطبخ و پنجره را

از سراهای خدایان

                 به زمین آورد    

دامنی زیبا دوخت

و به انسان،

               عاشقی را آموخت.

 

آنکه می آید با آب و سبد

خوشه ای خرما می چیند

آبِ سرچشمه ی هستی را می نوشد

و در آغوش پلنگ

خواب پرواز غزالان را می خواند

و به ارابه ی خورشید می آموزد

که دو منزل به غروب

ماه را از دل دریا بردارد

جنگی قرمز کیهان را

                   روی اعداد نخستین بنشاند

هفت بار

            نعش بابل را

               از دل تپۀ غمناک برون آرد

هفت دروازۀ پولادش را

                   روی مردوخ بعل بگشاید

وفرود آید

دردل هستۀ خرمایی.

او یقینی پنهان است

که درون دامن

راز امروزی ما را می داند

سرنوشت کهن ما را

روی پیشانی دوران می خوانَد.

ومیان سبدش قمری تنهایی است

که مدام

سوگ۫۫ تصنیف جهان را می نالد.

 

آن که می آید با آب و سبد

آب می ریزد

                پای آن نخل کهن

و سبد را می آویزد

بر ستون زیگورات های بلند

و به خطاط سومر می گوید:

میخ را بردار

روی دنبالۀ توفان حک کن.

 

" آی انسانها

آن که می آید از دور

شَمَش زیبا نیست

صبح تاریکی هاست

او رسول مرگ است

و چنان آگاه است

که به دوزخ می آموزد

رمز بی رحمی را."

 

آن که می آید با آب و سبد

دختر غمگینی است

وپی مردی می گردد

کان مرد

زندگی را

دوست می دارد

وکبوتر ها را

از دل لانۀ وحشت می خواند.

 

آن که می آید با آب و سبد

مادری نیپوری است

یا زنی بغدادی

دختری آشوری است

یا عروسی اوری،

پی رازی می گردد

که درآیینه ی نخلی پنهان است

و کبوترهایی

درهوایش جریان دارند

که دل آینه را می پاید.

 

آواز نخل ها (٢)

چشم هایم کورند

چشم های کورم

خواب می بینند

خواب توفان می بینند

که زاقصای جهان می آید

آهوان را می بلعد

روی کوهان شترها

                       افعی شعله وری می کارد

و کبوترها را

               زیر شلاق کبودش می گیرد

روی سرچشمه ی جوشان فرات

                        اژدهایی می بندد

نینوا را به سقوط ابدی می بخشد

و هوا را از ما می دزدد.

 

آه،

روح سوزان خدایان

درسرابی نفرینی

گیر خواهد افتاد

وزمین،

               آبهایش را قی خواهد کرد

کاسه ی دریاها

واژگون خواهد شد

باد،

نوح و کشتی را خواهد برد

وستیغ جودی

زیر امواج تشعشع خواهد مُرد

کودکانی بی قلب

روی خاکستر آبادی ها

                   به جهان خواهند آمد

روی نخلستانها

برف مسمومی خواهد ریخت

دختران بغداد

                 از دم آینه خواهند گریخت

وحمورابی

زیر الواح قوانینش

                     گریه خواهد کرد

روح خان وحشی

درواشنگتن خواهد چرخید

صبح یاسا خواهد گفت

ظهر یاسا خواهد کرد

شب،

زیر یاسا خواهد زد

 

چشم هایم کورند

چشم های کورم

خواب می بینند

خواب یک جوجه کبوتر می بینند

که سراسیمه و سرگردان است

روی خاکستر نخلستانها.

 

آوازهای سرزمین نیمروز

                    (١)

چشمه:      دختر کابل!

               سرد و تنها هستی

               چشم هایت خیس اند

               با سبویی خالی

                               سوی ما می آیی

               تشنگی هایت را

                               دوست می دارم

               اشک هایت را نه

                                       اشک هایت

                                شور وشفاف اند

               یاد نفرین و نمک می افتم

               آب می خواهی؟

                                        بردار.

دختر:       میهمان نداریم

چشمه:     چه کسانی هستند؟           

              شهسواران جسوری که چگور دلشان

              زلف هایت را می خوانَد

              یا،

              خواستگاری از دور

              که با نام تو جهان را می خواهد؟

دختر:      نه

             اجنبی هستند

             شیشه ای رنگین در چشم

             آتشی بُران دردست

                        به زبان دیوان

                             آب می خواهند

              چاهمان خشکیده

              من نمی دانم

              از کجا می آیند

              چه کسانی هستند

              مرگ در بازو

               سرخ رو، قرمز مو

               آفتاب مغرب را مانند

               همه را می سوزانند

               اسب هاشان بوی دریا دارد

               بوی دریایی دور.

چشمه:      آه دانستم

                        اهل یونان اند

                         باد بی احساسی گفت:

                         " اسب اسکندر

                                                 سوی ما می آید"

              شیهه هایش

              رود را می سوزانَد

              من هم اکنون می خشکم.

                               

 

                 (۲)              

چشمه:     دختر کالل،

               آمدی؟ 

               منتظر بودم

                           می دانم،

              سخت وحشی هستند

              سیب پیری که سحرگه می سوخت

              ماجرا را به زبانی موجز گفت:

              " آمدند و کشتند

              سوختند و بردند"

              زندگی را خوردند

              در مسیرم دیدم

              که تمام تن خاک

              بوی خونینی داشت

              چه کسانی هستند؟

              از کجا می آیند؟

دختر:      آه ،     

              تو نمی دانی که مغول هستند؟

              از بیابان جهنم می آیند

               هم نژادان عذاب،

               دست پرورده ی عزرائیل اند

               کوه را می گریانند

               شاد بودن را

               تا عقوبت به عقب می رانند

               از خدا نیز

               جزیه می گیرند.

چشمه:      کاش می دانستند

               هرکسی باشند

               عاقبت می میرند

                                  

                        (۳)

چشمه:      دختر کابل را

                بازگریان می بینم

               نکند سایه ی آن گردوی پیر

               پرده از راز تو برداشته است

               جای غم نیست بیا!

               آب هم باهمه ی دل سردی

               داغ چشمان تو دردل دارد.

               آب می خواهی؟

                                     بردار!

دختر:      آب می خواهم

              مهمان داریم

چشمه:     چه کسانی هستند؟             

              آشنا، دوست، غریب؟

دختر:       نه،

              اجنبی هستند

              آزمند و بور

              با تفنگ و نیرنگ

              از دیاری دور،

              سوی ما آمده اند

              خانه را دزدیدند

              و برادرهایم را کشتند

              بوی باروت و جهنم دارند

چشمه:     آه،   

               دانستم

               انگلیسی هستند

               وارثانِ خلف اسکندر

               غول دریا هستند

               آفتاب

               دیرگاهی ست که زندانی آنان است

               تاجر ادویه و انسان اند

               به شکار آمده اند

               به شکار ارواح

                                    

                      (۴)

چشمه:     دختر کابل!

              چشم هایت کو؟

              چهره ات را

               بُرقعی دزد به غارت برده است

              حیف آینه

               که تنها مانده

              بی صدا می آیی

              وحشتی وحشی

              درگلویت خشکیده

              از چه می ترسی؟

              تشنه هستی؟

              آب می خواهی؟

              بردار!

دختر:      مهمانان عبوسی داریم

            

چشمه:    چه کسانی هستند؟

              

دختر:     عرب و افغان اند

             تند و بد رفتار

             سکه ای روی جبین

             از خدا مومن تر

             زیر حیثیت آیات خدا می گریند

             و خدا را

             دردل ما به فلک می بندند

             هرچه درباغ خدا روییده

             رنگ چشم آن هاست

             و جهان خلقت

             کفر یا ایمان است

             شکر یا شیطان است

             دست هاشان خونین

             توی مسجد می خوابند

چشمه:     آه دانستم،

              پسران لادِن

              سالکانی که شن توفان ها

              چشم هاشان را دوخت

              و به سوی ظلمت برد.

              کاش می دانستند

              که زمان،

              مادیانی است چموش

              که به یک غفلت نابایسته

              شهسواران را

              زیر طوفانِ غبارِ برهوتیِ تاریک

              به زمین می کوبد

              و به سر منزل خود می تازد

                                       

                        (٥)

چشمه:     دختر کابل!

               دختر کابل!

               بازهم گریانی

               بازهم گریانی

               باز هم می ترسی

               کوزه ات را چه کسی دزدیده؟

               دست هایت کو؟

               دیرگاهی ست که سیبستان ها

               دست هایت را می خوانند

               آب می خواهی؟

دختر:       آری،

               باز مهمان داریم.

               پسران لادِن بودند.

               اینک از آن سوی دریای بزرگ

               مردمانی می آیند

               که نگاهی صامت

               و دلی مبهم دارند

               خانه ی ما را

               مال خود می دانند

               خانه ناامن تر از هروقت است

                مهمانان،

               برسر خانه ی ما می جنگند

چشمه:     چه کسانی هستند؟

               نامشان چیست؟

دختر:      من نمی دانم

              شاید آن باد بداند چه کسانی هستند.

چشمه:     باد دیوانه نمی دانست     

              سخنانی می گفت

               که به هذیان می ماند

               گاه می گفت:

               از هوا می آیند

               و زمین را می بلعند

              گاه می گفت :

              از زمین می آیند

              آسمان را می کوبند

              گاه می گفت زمین

              مثل یک سیب چروکیده فروخواهد ریخت

              پسران حوا

               درنمازی طولانی

               صلح را قربانی خواهند کرد

               گاه می گفت:

               چشم رنگین ها می آیند

               و به ابعاد فضا می خندند

               و می اندیشند

               که جهان

               با صدایی که نخواهد داشت

                به زبان آنان

                فکر خواهد کرد...

دختر:       باد می داند

              چه کسانی هستند

              از کجا می آیند

              و چرا

              خانه ما را

               مال خود می دانند.

               چشم هاشان رنگین است

               مرگ در بازو

               سرخ رو، قرمز مو

               به زبانی که نمی دانم

               آب می خواهند

              سکه هاشان را

               همه جا می پاشند

               جیب هاشان لبریز است

               از آدامس و شکلات

               دست هاشان سرشار است

               ازتفنگ و مرگ

               من نمی دانم

               چه کسانی هستند؟

چشمه:      آه دانستم دختر!

               چه غم انگیز است

               از پس آنهمه خون و غارت

               از پس آنهمه سال

               باز هم اسکندر!

               باز هم اسکندر!

               من هم اکنون می خشکم

                                       

                     (٦)

آواز پایان

دختر:       وای تاکی

                              تا کی

               آفتاب،

               جسد فرزندانم را

               خواهد خشکانید؟

               باد،

               بوی آنان را

                     در جهان خواهد افشاند؟

                     و بهار،

               خون آنان را در گلها

                    خواهد جوشاند؟

                     وای تاکی

                                   تا کی

                     خانه ام غارت خواهد شد

                     و زپستان هایم

                     جای آن شیر زلال

                     کینه خواهد جوشید؟

چشمه:     آه دختر، دختر!

              خاطر از عم برگیر

              روی باروی بلندِ کابل

              بُِِِرقِع از چهره ی گلگون بردار

              بند گیسو بگشا

              و فرو ریز به پای دیوار

              خون فرزندانت

              زال را

              پای دیوار تو خواهد آورد.

              گوش کن

                             انگار

              باز رودابه ی ما می زاید

              روی باروی بلند کابل

              پرِ سیمرغ در آتشدان است

              باد ها می رقصند

              بوی رستم می آید.

              بوی رستم می آید.

                                                                                      آبان ماه  ۱۳۸۰ 

 

از سعيد سلطانی طارمی :
چگونه صلح جنگ را به عقب راند، نگاهی به شعر بلند «جنگ و صلح» سروده جعقر کوش آبادی

< برگشت >

صفحهً اصلی    |    در بارهً کانون    |    اساسنامهً کانون    |    برنامه های کانون    |    آدرسهای مفيد

Links     |     Programme     |     Statut     |     Über uns     |     Home

تماس با کانون :      kanun@andischeh.com