آرشيو

شعر

داستان

پژوهش

طنز

مصاحبه

نمايشگاه

 موسيقی

   

علي‌اشرف درويشيان:  در آغاز قرن بیست و یکم با دوستانمان نمی توانیم دور هم جمع شویم!

 جمعه ٢ مرداد ١٣٨٣ – ٢٣ ژوئيه ٢٠٠۴

علي‌اشرف درويشيان بر تأثير افسانه‌ها و فرهنگ مردم در ادبيات ايران تأكيد بسياری دارد و به نويسندگان جوان توصيه مي‌كند كه حتما فولكلور و آداب و رسوم و افسانه‌های مردم را مطالعه كنند.

درويشيان در ديدار اعضای بخش ادب خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) با وي، با ياد كردن از “احمد شاملو” به‌عنوان بهترين نمونه از اين تأثيرپذيری گفت: تأثير فرهنگ مردم و كوچه و افسانه‌ها، چه در شعرها و چه در ترجمه‌های شاملو كاملا مشخص است و غنايی كه اين تأثير به آثار او بخشيده است، در كار هيچ هنرمند ديگری ديده نمي‌شود.

وی با اشاره به ترجمه ”پابرهنه” و ”دن آرام” توسط شاملو تأكيد كرد: با مطالعه اين آثار به عمق دانش و توانايی او در تسلطش بر فرهنگ مردم پی مي‌بريم.

 

در سال‌های ابتدايی دهه ۶۰، درويشيان وقتی برای گرفتن مجوز انتشار كتاب‌هايش با مشكل مواجه شد، بهتر ديد به افسانه‌ها رو آورد. او مسافرت‌های زيادی به روستاهای ايران انجام داد و به‌خاطر اينكه معلم بود، مقداری افسانه‌های كردی را جمع‌آوری كرده بود و اين، سرآغازی بود برای توجه بيشترش به افسانه‌ها و شروع نگارش ”فرهنگ افسانه‌های مردم ايران” كه البته با همكاری رضا خندان (مهابادي) انجام شد. درباره چاپ اين كار نيز مي‌گويد: با وجود آنكه اين‌ها افسانه بودند و مربوط به مردم، گرفتن مجوزشان دو سال طول كشيد و عاقبت با كم و زياد كردن چاپ شد.

مشغوليت درويشيان به فرهنگ افسانه‌های مردم ايران و چندين و چند كار ديگر از اين دست، مقداری او را از داستان دور كرده است.

بعد از مجموعه‌ی ”درشتي” در سال ۷۳ تا امروز مجموعه داستانی منتشر نكرده و حالا پس از گذشت ۱۰ سال مجموعه ”داستان‌های تازه داغ” را آماده انتشار دارد و مي‌گويد: البته همه‌ی فكرم متوجه نوشتن داستان كوتاه است، چون اصلا با داستان كوتاه شروع كرده‌ام، چه برای بچه ها، چه برای بزرگسالان، ولی اين طور گرفتاري‌ها هم هست كه وقت آدم را زياد مي‌گيرد؛ امروز زندگی برای كسی كه بخواهد مستقل باشد، بسيار مشكل است.

او در عين حال يادآور ‌شد: البته درست است كه ضرورت زندگی مرا به سوی افسانه‌ها كشاند، اما با اعتقاد كامل و شناخت دقيق به اين كار مشغول شدم، زيرا بسياری از نويسندگان و هنرمندان جهان كه به موفقيت‌هايی دست يافته‌اند، اغلب به فرهنگ مردم و فولكلور مردم خود توجه داشته‌اند، كسانی چون پوشكين، گارسيا ‌ماركز، شكسپير و بسياری ديگر.

 

علي‌اشرف درويشيان عضو مؤسسان و هيأت امنای بنياد گلشيری است كه به‌واسطه‌ی آن بيشتر آثار داستانی را مي‌خواند و معتقد نيست كه دوران تك‌چهره‌ها گذشته است.

او مي‌گويد: هنوز هم تك‌چهره‌هايی در ادبيات ما هستند كه حرف آخر را مي‌زنند و اين تك‌چهره‌ها البته از ميان نسل جوان هم به وجود خواهند آمد. امروز هم نمونه‌هايی هستند كه زحمت مي‌كشند و تحت تأثير جو تئوري‌زده‌ی جديد قرار نگرفته‌اند.

به اعتقاد درويشيان، بدون ترديد، جامعه و تفكر آن روزبه‌روز نو مي‌شود. او با بيان اينكه با پديده‌های نو كاملا موافق است، عنوان مي‌كند: در عين حال معتقدم اين تئوري‌ها و پديده‌ها بايد به ضرورت و لازم بودن‌شان در آثار ما پياده شود؛ نه به صورت تقليدی و بدون مطالعه.

به گفته‌ی درويشيان، امروز بعضی از داستان‌نويسان و حتا شاعران جوان ما از روی دست همديگر مي‌نويسند. يعنی در محافل ادبی وقتی كسی چيزی مي‌خواند، ديگری هم سعی مي‌كند مثل او بنويسد، بدون آنكه زحمتی برای مطالعه كشيده باشد و تاريخ ادبيات و داستان‌نويسی و تاريخ شعر ما را خوانده باشد.

 

درويشيان همواره جوانترها را به خواندن دو كتاب توصيه مي‌كند: ”صد سال داستان‌نويسی در ايران” نوشته‌ی حسن ميرعابدينی و ”تاريخ تحليلی شعر نو” نوشته‌ی محمد شمس لنگرودي.

به گفته‌ی او اين دو كتاب، خواننده را به منابعی ارجاع مي‌دهد كه دست‌كم سه تا چهار سال كار مطالعه‌ی او را فراهم مي‌كند و آثار مهمی در اين كتاب‌ها به ما معرفی مي‌شود؛ مثل نوشته‌های جمال ميرصادقی درباره‌ی ادبيات داستاني، عناصر داستان و... و همچنين نقدها و بررسي‌هايی كه بايد دنبال شود.

درويشيان در گفت‌وگو با خبرنگاران ايسنا به مسأله‌ی ”كانون نويسندگان ايران” نيز اشاره مي‌كند و با اشاره به موقعيت اضطراری و محدود كانون مي‌گويد: نزديك به سه سال است كه مجوز تشكيل مجمع عمومی سالانه را به ما نمي‌دهند و بنابراين نزديك سه سال است كه هيأت دبيران جديد انتخاب نشده‌ است. جلسات جمع مشورتی هم كه تا دو سال پيش تشكيل مي‌شد، به‌خاطر ندادن مجوز، تشكيل نمي‌شود.

درويشيان مي‌افزايد: در آغاز قرن بيست‌ويكم، ما نمي‌توانيم با دوستان و همفكرانمان دور هم جمع شويم و درباره‌ی مسائل صنفی خودمان صحبت كنيم. ما هميشه ضد سانسور بوده و هستيم و اين آرمان را در همه‌ی دوره‌ها حفظ كرده‌ايم.

وی همچنين متذكر مي‌شود: در برابر كسانی كه مانع آزادی انديشه و بيان مي‌شوند، ايستاده و مي‌ايستيم.

 

علي‌اشرف درويشيان متولد سال ۱۳۲۰ در كرمانشاه است. حدود ۱۵ سال به كار معلمی پرداخته و همزمان با كار، تحصيل را هم ادامه داده است. از سال ۱۳۴۵ در دانشگاه تهران در رشته‌ی ادبيات فارسی و سپس تا فوق ليسانس روانشاسی تربيتی درس خوانده و هم‌زمان در دانشسرای عالی تهران تا مقطع فوق ليسانس مشاوره و راهنمايی تحصيلی پيش رفته است.

درويشيان از سال ۵۰ تا ۵۷ به‌خاطر نوشتن ”از اين ولايت” و فعاليت‌های سياسي، سه بار دستگير و ممنوع‌القم و بار سوم به ۱۱ سال زندان محكوم شده كه پس از گذراندن شش سال، همزمان با پيروزی انقلاب آزاد شده است.

از نوشته‌های او مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

در زمينه‌ی داستان كوتاه و رمان: از اين ولايت، آبشوران، فصل‌نامه، همراه با آهنگ‌های بابام، قصه‌های بند، درشتي، سلول ۱۸، سال‌های ابري، از ندار تا دارا، برگزيده داستان‌ها و چهار كتاب.

در زمينه‌ی داستان برای كودكان و نوجوانان: ابر سياه هزار چشم، گل طلا و كلاش قرمز، رنگينه، كی برمي‌گردی داداش جان؟، آتش در كتابخانه‌ی بچه‌ها و روزنامه ديواری مدرسه‌ی ما.

در زمينه‌ی فرهنگ عامه: افسانه‌ها و متل‌های كردي، فرهنگ گويش كرمانشاهی و فرهنگ افسانه‌های مردم ايران ۱۵ جلد (با همكاری رضا خندان مهابادي).

در زمينه‌ی گردآوري: كتاب بيستون شماره ۱، كتاب كودكان و نوجوانان (۱۱ شماره)، نقد و بررسی ادبيات كودكان و نوجوانان (سه شماره)، خاطرات صفرخان (گفت‌وگو با صفر قهرمانيان)، برگزيده‌ی آثار صمد بهرنگی و...

علي‌اشرف درويشيان اين روزها درگير ادامه كار ”فرهنگ افسانه‌های مردم ايران” و ”داستان‌های محبوب من” است كه از هفت جلد آن، تا امروز دو جلد منتشر شده است.

او يك روز در هفته را در كتابفروشی نشر چشمه مي‌گذراند و با مخاطبانش به گفت‌وگو مي‌نشيند.

تهيه‌ی گزارش از: ساره دستاران

علي‌اشرف درويشيان بر تأثير افسانه‌ها و فرهنگ مردم در ادبيات ايران تأكيد بسياری دارد و به نويسندگان جوان توصيه مي‌كند كه حتما فولكلور و آداب و رسوم و افسانه‌های مردم را مطالعه كنند.

درويشيان در ديدار اعضای بخش ادب خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) با وي، با ياد كردن از “احمد شاملو” به‌عنوان بهترين نمونه از اين تأثيرپذيری گفت: تأثير فرهنگ مردم و كوچه و افسانه‌ها، چه در شعرها و چه در ترجمه‌های شاملو كاملا مشخص است و غنايی كه اين تأثير به آثار او بخشيده است، در كار هيچ هنرمند ديگری ديده نمي‌شود.

وی با اشاره به ترجمه ”پابرهنه” و ”دن آرام” توسط شاملو تأكيد كرد: با مطالعه اين آثار به عمق دانش و توانايی او در تسلطش بر فرهنگ مردم پی مي‌بريم.

 

در سال‌های ابتدايی دهه ۶۰، درويشيان وقتی برای گرفتن مجوز انتشار كتاب‌هايش با مشكل مواجه شد، بهتر ديد به افسانه‌ها رو آورد. او مسافرت‌های زيادی به روستاهای ايران انجام داد و به‌خاطر اينكه معلم بود، مقداری افسانه‌های كردی را جمع‌آوری كرده بود و اين، سرآغازی بود برای توجه بيشترش به افسانه‌ها و شروع نگارش ”فرهنگ افسانه‌های مردم ايران” كه البته با همكاری رضا خندان (مهابادي) انجام شد. درباره چاپ اين كار نيز مي‌گويد: با وجود آنكه اين‌ها افسانه بودند و مربوط به مردم، گرفتن مجوزشان دو سال طول كشيد و عاقبت با كم و زياد كردن چاپ شد.

مشغوليت درويشيان به فرهنگ افسانه‌های مردم ايران و چندين و چند كار ديگر از اين دست، مقداری او را از داستان دور كرده است.

بعد از مجموعه‌ی ”درشتي” در سال ۷۳ تا امروز مجموعه داستانی منتشر نكرده و حالا پس از گذشت ۱۰ سال مجموعه ”داستان‌های تازه داغ” را آماده انتشار دارد و مي‌گويد: البته همه‌ی فكرم متوجه نوشتن داستان كوتاه است، چون اصلا با داستان كوتاه شروع كرده‌ام، چه برای بچه ها، چه برای بزرگسالان، ولی اين طور گرفتاري‌ها هم هست كه وقت آدم را زياد مي‌گيرد؛ امروز زندگی برای كسی كه بخواهد مستقل باشد، بسيار مشكل است.

او در عين حال يادآور ‌شد: البته درست است كه ضرورت زندگی مرا به سوی افسانه‌ها كشاند، اما با اعتقاد كامل و شناخت دقيق به اين كار مشغول شدم، زيرا بسياری از نويسندگان و هنرمندان جهان كه به موفقيت‌هايی دست يافته‌اند، اغلب به فرهنگ مردم و فولكلور مردم خود توجه داشته‌اند، كسانی چون پوشكين، گارسيا ‌ماركز، شكسپير و بسياری ديگر.

 

علي‌اشرف درويشيان عضو مؤسسان و هيأت امنای بنياد گلشيری است كه به‌واسطه‌ی آن بيشتر آثار داستانی را مي‌خواند و معتقد نيست كه دوران تك‌چهره‌ها گذشته است.

او مي‌گويد: هنوز هم تك‌چهره‌هايی در ادبيات ما هستند كه حرف آخر را مي‌زنند و اين تك‌چهره‌ها البته از ميان نسل جوان هم به وجود خواهند آمد. امروز هم نمونه‌هايی هستند كه زحمت مي‌كشند و تحت تأثير جو تئوري‌زده‌ی جديد قرار نگرفته‌اند.

به اعتقاد درويشيان، بدون ترديد، جامعه و تفكر آن روزبه‌روز نو مي‌شود. او با بيان اينكه با پديده‌های نو كاملا موافق است، عنوان مي‌كند: در عين حال معتقدم اين تئوري‌ها و پديده‌ها بايد به ضرورت و لازم بودن‌شان در آثار ما پياده شود؛ نه به صورت تقليدی و بدون مطالعه.

به گفته‌ی درويشيان، امروز بعضی از داستان‌نويسان و حتا شاعران جوان ما از روی دست همديگر مي‌نويسند. يعنی در محافل ادبی وقتی كسی چيزی مي‌خواند، ديگری هم سعی مي‌كند مثل او بنويسد، بدون آنكه زحمتی برای مطالعه كشيده باشد و تاريخ ادبيات و داستان‌نويسی و تاريخ شعر ما را خوانده باشد.

 

درويشيان همواره جوانترها را به خواندن دو كتاب توصيه مي‌كند: ”صد سال داستان‌نويسی در ايران” نوشته‌ی حسن ميرعابدينی و ”تاريخ تحليلی شعر نو” نوشته‌ی محمد شمس لنگرودي.

به گفته‌ی او اين دو كتاب، خواننده را به منابعی ارجاع مي‌دهد كه دست‌كم سه تا چهار سال كار مطالعه‌ی او را فراهم مي‌كند و آثار مهمی در اين كتاب‌ها به ما معرفی مي‌شود؛ مثل نوشته‌های جمال ميرصادقی درباره‌ی ادبيات داستاني، عناصر داستان و... و همچنين نقدها و بررسي‌هايی كه بايد دنبال شود.

درويشيان در گفت‌وگو با خبرنگاران ايسنا به مسأله‌ی ”كانون نويسندگان ايران” نيز اشاره مي‌كند و با اشاره به موقعيت اضطراری و محدود كانون مي‌گويد: نزديك به سه سال است كه مجوز تشكيل مجمع عمومی سالانه را به ما نمي‌دهند و بنابراين نزديك سه سال است كه هيأت دبيران جديد انتخاب نشده‌ است. جلسات جمع مشورتی هم كه تا دو سال پيش تشكيل مي‌شد، به‌خاطر ندادن مجوز، تشكيل نمي‌شود.

درويشيان مي‌افزايد: در آغاز قرن بيست‌ويكم، ما نمي‌توانيم با دوستان و همفكرانمان دور هم جمع شويم و درباره‌ی مسائل صنفی خودمان صحبت كنيم. ما هميشه ضد سانسور بوده و هستيم و اين آرمان را در همه‌ی دوره‌ها حفظ كرده‌ايم.

وی همچنين متذكر مي‌شود: در برابر كسانی كه مانع آزادی انديشه و بيان مي‌شوند، ايستاده و مي‌ايستيم.

 

علي‌اشرف درويشيان متولد سال ۱۳۲۰ در كرمانشاه است. حدود ۱۵ سال به كار معلمی پرداخته و همزمان با كار، تحصيل را هم ادامه داده است. از سال ۱۳۴۵ در دانشگاه تهران در رشته‌ی ادبيات فارسی و سپس تا فوق ليسانس روانشاسی تربيتی درس خوانده و هم‌زمان در دانشسرای عالی تهران تا مقطع فوق ليسانس مشاوره و راهنمايی تحصيلی پيش رفته است.

درويشيان از سال ۵۰ تا ۵۷ به‌خاطر نوشتن ”از اين ولايت” و فعاليت‌های سياسي، سه بار دستگير و ممنوع‌القم و بار سوم به ۱۱ سال زندان محكوم شده كه پس از گذراندن شش سال، همزمان با پيروزی انقلاب آزاد شده است.

از نوشته‌های او مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

در زمينه‌ی داستان كوتاه و رمان: از اين ولايت، آبشوران، فصل‌نامه، همراه با آهنگ‌های بابام، قصه‌های بند، درشتي، سلول ۱۸، سال‌های ابري، از ندار تا دارا، برگزيده داستان‌ها و چهار كتاب.

در زمينه‌ی داستان برای كودكان و نوجوانان: ابر سياه هزار چشم، گل طلا و كلاش قرمز، رنگينه، كی برمي‌گردی داداش جان؟، آتش در كتابخانه‌ی بچه‌ها و روزنامه ديواری مدرسه‌ی ما.

در زمينه‌ی فرهنگ عامه: افسانه‌ها و متل‌های كردي، فرهنگ گويش كرمانشاهی و فرهنگ افسانه‌های مردم ايران ۱۵ جلد (با همكاری رضا خندان مهابادي).

در زمينه‌ی گردآوري: كتاب بيستون شماره ۱، كتاب كودكان و نوجوانان (۱۱ شماره)، نقد و بررسی ادبيات كودكان و نوجوانان (سه شماره)، خاطرات صفرخان (گفت‌وگو با صفر قهرمانيان)، برگزيده‌ی آثار صمد بهرنگی و...

علي‌اشرف درويشيان اين روزها درگير ادامه كار ”فرهنگ افسانه‌های مردم ايران” و ”داستان‌های محبوب من” است كه از هفت جلد آن، تا امروز دو جلد منتشر شده است.

او يك روز در هفته را در كتابفروشی نشر چشمه مي‌گذراند و با مخاطبانش به گفت‌وگو مي‌نشيند.

< برگشت >

صفحهً اصلی    |    در بارهً کانون    |    اساسنامهً کانون    |    برنامه های کانون    |    آدرسهای مفيد

Links     |     Programme     |     Statut     |     Über uns     |     Home

تماس با کانون :      kanun@andischeh.com